İLETİŞİM
yüksek gerilim panolarının bakımı, yüksek gerilim panoları, ag ölçüm panosu malzemeleri bakımı, kompanzasyon pano malzemeleri bakımı, kontaktör ve sigortalar, ölçü trafolarının bakımı

Yüksek gerilim panolarının bakımı

PANOLAR VE ÖLÇÜM SİSTEMLERİ BAKIMI

2.1. Bakımdan Önce Alınacak Emniyet ve Güvenlik Tedbirleri

İş güvenliği donanımı için; yalıtkan miğfer (baret), gözlük, topraklama donanımı, eldiven, el feneri, çalışma uyarı levhaları, malzeme çantası, kauçuk ayakkabı, izole halı ve tabure, ilk yardım çantası araç-gereçleri hazır bulundurulmalıdır.

İlgili tesis üzerinde çalışmaya başlamadan önce gerekli kesme manevraları yapılarak tesis kısımları gerilim dışı bırakılır.

Çıplak iletkenler, baralar ve gerilim altındaki korunmamış parçalar yakınında çalışırken yönetmelikte kabul edilen emniyet mesafeleri göz önünde bulundurulacak ve kullanılan aletler uygun şekilde yalıtkan madde ile izole edilmiş olacaktır.

Çalışma yeri uyarı levhaları, kordonlar ve benzeri işaretlerle sınırlandırılacaktır.

2.2. Enerjinin Kesilme İşlemi

Alçak gerilim tesislerinde AG panosunda enerji kesilmesi aşağıdaki işlem sırasına göre yapılacaktır;

  • Enerjisi kesilecek önemli müşterilere önceden haber verilir.
  • İş emri formuna göre, bir tesis üzerinde çalışmaya başlamadan önce gerekli kesme manevraları yapılarak ilgili pano gerilim dışı bırakılır. Bu amaçla tesisi gerilim altına alan AG şebeke çıkış şalterleri ve yük kesici şalterler açılır. Enerjinin kesildiği sigorta çıkışlarından kontrol edilir.
  • Termik manyetik şalter açılır ve enerjinin kesildiği baralardan kontrol edilir.

elektrik panolarının bakımıelektrik panolarının bakımı

Resim 2.6:Termik şalterin ön görünüşü

  • Trafo ayırıcısı açılır ve kontaklarının açıldığı gözle kontrol edilir.
  • Panoda gerilim olup olmadığı kontrol edildikten sonra yapılacak işlemler ¨Ekip Şefi¨nin kontrolünde ¨İş yeri Özel Talimatı¨na göre yürütülür. Tesisin güvenlik altına alınması amacı ile kesme cihazlarının kumanda tertibatı kilitlenir ve üzerine “ÇALIŞMA VAR” uyarı levhaları asılır.
  • Gerilim olmadığı tespit edildikten sonra, çalışma yerinde ve çalışma yerini besleyebilecek bütün kollar üzerinde topraklama ve kısa devre işlemleri yapılır.
  • Çalışma yeri levha, bayrak, kordon ve benzeri işaretlerle belirtilir.

2.3. Panoların Bakımının Yapılması, İşlemler, Dikkat Edilecek Hususlar

2.3.1. Panoların Metal Kısımlarının Bakımı

Panoların iç ve dış temizliği yapılır. Panoların saç ve profil kısımlarının küflenen parçaları zımpara ile temizlenir. Astar ve yağlıboya ile tekrar boyanır. Eğer çürüyen bölgeler var ise çürüyen bölge canavar ile kesilir, yeni parçanın montajı kaynakla yapılır. Yeni parça tekrar boyanır. Pano üzerindeki uyarı levhalarıkontrol edilir, eksik var ise tamamlanır.

2.3.2. AG Ölçüm Panosu Malzemeleri Bakımı

AG ölçüm panosu içerisinde sistem gerilimini ölçen voltmetreler, devre akımını ölçen ampermetreler, fazlar arası ve faz-nötr gerilimlerini tek ölçü aletinden ölçen voltmetre komütatörü, sistemde tüketilen toplam enerjiyi ölçen sayaçlar ve sokak aydınlatma devresinde tüketilen enerjiyi ölçen sayaç bulunur.

Ölçü aletlerinin kadranları, koruma kapakları, iletken bağlantıları kontrol edilir. Ölçü aletlerinin gösterdikleri değerler kontrol edilir (Resim 2.8 ve 2.9). Voltmetre komütatörü konum değiştirilerek çalışması gözlenir (Fazlar arası ve faz-nötr gerilimlerini gösterip göstermediğine bakılır) (Bakınız Resim 2.7).

elektrik panolarının bakımı

Resim2.7: Voltmetre komütatörü Resim 2.8: Voltmetre Resim 2.9: Ampermetre

Aktif ve reaktif sayaçların mühürleri kontrol edilir. Sayaçların diskinin dönüşü izlenerek çalışması incelenir. Sayaçların camı kırık veya çatlak, gövdenin delik, darbeli, ezik veya yanık izi bulunmadığı kontrol edilir.

2.3.3. AG Dağıtım Pano Malzemeleri Bakımı

Bakır baralar: Baraların mesnet izolatörlerine tutturuluşları, gevşeklikleri kontrol edilir. Gevşeklik varsa sıkıştırılır. Bara üzerindeki ekler kontrol edilir (Bakınız Resim 2.10). Ek temaslarına bakılır. Gerekiyorsa oksit önleyici sarımacun sürülür.

elektrik panolardaki elemanlar

Bara mesnet izolatörü: Mesnet izolatörü baraları üzerinde taşıyan ve çevresindeki parçalardan yalıtımı sağlayan parçalardır. Bu parçaların cıvataları sıkıştırılır. Çatlayan veya kırılan izolatörler değiştirilir (Bakınız Resim 2.11).

elektrik panolardaki elemanlar

Akım trafoları: Akım trafolarının iletken bağlantıları ve tespit cıvataları sıkıştırılır. Akım trafolarının dış kılıfları gözle kontrol edilir. Çatlama veya erime gibi bozulmalar var ise değiştirilir (Bakınız Resim 2.12).

Termik manyetik şalter: Sistemin yük altında ve arıza durumunda devre enerjisini kesen araçlar olup görevlerinden dolayıısınma sonucu arıza yapabilir. Bu durumda şalterin soğuması beklenir. Şalter bağlantıları gevşeyebilir. Şalter tespit cıvataları sıkıştırılır. İletken bağlantı vidaları sıkıştırılır (Bakınız Resim 2.13).

AG sigortalı yük ayırıcıları: Yük altında ve arıza durumunda devre enerjisini kesen ve beslediği devreyi sigorta ile koruyan araçlardır. Tespit cıvataları sıkıştırılır. İletken bağlantı vidaları sıkıştırılır. Kullanım sırasında bağlantı ayakları gevşeyebilir, iletken bağlantıları kontrol edilerek sıkıştırılır (Bakınız Resim 2.14 ve 2.15).

elektrik panolardaki elemanlar

Sigortalar: Bulundukları devreyi aşırı akımlara karşı koruyan devre elemanları olup sigortaların akım geçirme özellikleri avometre ile kontrol edilir (Bakınız Resim 2.18). Kullanım sırasında bağlantı ayakları gevşeyebilir, iletken bağlantıları kontrol edilerek sıkıştırılır (Resim 2.16).

elektrik panolardaki elemanlarelektrik panolardaki elemanlar

Kontaktörlerin tespit vidaları ve bağlantı iletkenleri sıkıştırılır, mekaniki çekmebırakmaları ve yay kuvvetleri kontrol edilir (Resim 2.17). Kontaktör bobinlerinin ve kontaklarının avometre ile direnç ölçümü yapılır (Resim 2.19).

Bara ve iletkenler: Baralar üzerindeki bağlantı noktaları sıkıştırılır, oksitlenmeler temizlenir.Kablo ve iletkenlerin izolasyonunda erime,zayıflama kontrol edilir.

(NOT: AG ölçüm panoları hakkındaki bilgilerinizi tazelemek için, Dağıtım Pano Sistemleri Dersinden AG Ölçüm Panoları modülüne bakınız.)

2.3.4. Kompanzasyon Pano Malzemeleri Bakımı

Reaktif güç kontrol rölesinin ön yüzeyi, arka bağlantı iletkenleri kontrol edilir (Resim

2.20 ve 2.21). Bağlantı vidaları sıkıştırılır. (Bakınız :AG dağıtım ve kompanzasyon panoları modülü)

elektrik panolardaki elemanlar

Kontaktör ve sigortalar: Kondansatör gurupları topraklandıktan sonra, kontaktör ve sigortaların akım geçirme özellikleri kontrol edilir. İletken bağlantıları kontrol edilerek sıkıştırılır (Bakınız Resim 2.22 ve 2.23).

elektrik panolardaki elemanlar

Kondansatörler (Kapasitörler): Kondansatör guruplarının fiziki kontrolleri yapılır, “yağ kaçakları var mı?”,“buşing çatlama veya kırılması var mı?”,“izolasyonda bozulma var mı?” ve “bağlantı iletkenlerinde oksitlenme var mı?” kontrol edilir(Bakınız Resim 2.24).

elektrik panolardaki elemanlar

DİKKAT!: Çalışmadan önce kapasitör gurupları mutlaka topraklanmalıdır (Eğer kondansatör tam deşarj olmamış ise elektrik çarpılması meydana gelebilir).

Bara ve iletkenler: Baralar üzerindeki bağlantı noktaları sıkıştırılır, oksitlenmeler temizlenir. Kablo ve iletkenlerin izolasyonunda erime, zayıflama kontrol edilir.

elektrik panolardaki elemanlarelektrik panolardaki elemanlarelektrik panolardaki elemanlar

(NOT: Kompanzasyon panoları hakkındaki bilgilerinizi tazelemek için, Dağıtım Pano Sistemleri Dersinden AG Dağıtım ve Kompanzasyon Panoları modülüne bakınız.)

2.3.5. Modüler Hücrelerin Bakımı

Modüler hücrelerin enerji giriş ve çıkışları yer altı kabloları ile modüler hücrenin alt kısmından yapılır. Yeraltı kablosunun izolasyonu fiziki olarak gözle kontrol edilir.

Metal muhafazalı hücrelerin yönetmelik gereği hücre içine girmeden giriş ve çıkış fiderlerinin topraklanması gerektiğinden, hücre içerisinde çalışılacağı zaman bir önceki merkezden enerji kesilerek toprak ayırıcısı kapatılır. Aksi halde toprak ayırıcısı enerjili hat üzerine kapanacağından manevra yapan kişinin ve sistemin zarar görmesi gibi sonuçlar ortaya çıkabilir.

Resim 2.26’da bir modüler hücrenin ön görünüşü görülmektedir. Hücreyi oluşturan giriş hücresi, çıkış hücresi ve trafo koruma hücrelerinin gözle kontrolü yapılır. Resim 2.27’de ise hücre üzerindeki bir yük ayırıcısının ön görünüşü görülmektedir.

Hücrenin genel çalışması izlenir. Ölçüm noktalarında aksayan noktalar belirlenir. Modüler hücrenin enerjisiz bırakılması için gerekli enerji kesme manevraları yapılır, emniyet, iş güvenliği tedbirleri alınır. Hücrenin bakımı sırasında, hücre ortam temizliği yapılır. Ortamda alev alacak kimyasal madde akıntı ve artıkları var ise temizlenir. Sigorta pano kapağı açılarak sigortaların fiziksel durumları, gevşeklikleri kontrol edilir. Kablo pano kapağı açılarak kabloların sağlamlık, izolasyon durumları kontrol edilir. Pano metal aksamları kontrol edilerek çürüyen kısımlar var ise bakımları yapılır. Hücrede bulunan yangın söndürücü tüplerinin doluluk kontrolleri yapılır. Bakım işlemi bittikten sonra hücreyi devreye almak için gerekli manevra işlemleri gerçekleştirilir.

(NOT: Modüler hücre hakkındaki bilgilerinizi tazelemek için, Koruma Röleleri ve Modüler Hücreler Dersinden OG Modüler Ölçüm Hücreleri modülüne bakınız.)

elektrik pano çeşitleri

2.4. Ölçüm sistemlerinin bakımının yapılması

2.4.1. Ölçü trafolarının bakımı

Akım trafolarının bakımı: Primer ve sekonder sargılarda kısa devre, kopuk ve izolasyon bozulmaları megerle kontrol edilir. Sargı aralarında kaçak akımları kontrol edilir. Kısa devre ve izolasyon bozulmalarında sıfır direnç, kopuk arızalarında sonsuz direnç megerden gözlenir.

Akım trafosu terminal bağlantı hataları, kötü temas dirençleri, gövde ve kaidede bozulma, deformasyon, çatlak ve kırıklar fiziki olarak gözle kontrol yapılır. Kullanım dışı olduğu belirlenen akım trafoları tutanakla değiştirilir.

Gerilim trafolarının bakımı: Primer ve sekonder sargılarda kısa devre, kopuk ve izolasyon bozulmaları megerle kontrol edilir. Sargı aralarında kaçak akımları kontrol edilir. Kısa devre ve izolasyon bozulmalarında sıfır direnç, kopuk arızalarında sonsuz direnç megerden gözlenir.

Gerilim trafosu terminal bağlantı hataları, kötü temas dirençleri, gövde ve kaidede bozulma, deformasyon, çatlak ve kırıklar fiziki olarak gözle kontrol yapılır.

Ölçü trafolarının etiketleri incelenerek değişiklik olup olmadığı kontrol edilmeli çevirme oranları ve polarite işaretlerinin doğruluğu test edilmelidir.

Ölçü trafolarının genel temizliği yapılır. Kullanım dışı olduğu belirlenen gerilim trafoları tutanakla değiştirilir.

2.4.2. Elektrik Sayaç ve Bağlantılarının Kontrol ve Bakımı

Elektrik sayaçlarının doğru çalışıp çalışmadığının, hatalı çalışıyor ise hata oranının tespiti için;

  • Kontrol edilecek sayaç sökülerek, sayaç ayar masasında test edilir.
  • Sayaç devrede takılı iken Etalon Sayaç ile test edilir. (Şekil 2.1)
  • Kontrolü yapılacak sayaç ile etalon sayaç şekil 1.’deki gibi devreye seri bağlandıktan sonra, kontrolü yapılacak sayaç diski ile etalon sayaç sayacın disk devirleri ölçülerek karşılaştırılır. Arada fark gözleniyor ise sayaç sökülerek, tutanakla sayaç ayar istasyonuna gönderilir.
  • Sayaç devrede takılı iken, disk dönüşü gözle izlenerek test edilir.Sayaçlarda doğruluk kontrolü için ilk yapılması gereken,sayacın yüksüz iken sayaç diskinin boşta dönme kontrolüdür.Saha sonra sayaç,gücü bilinen bir alıcı ile yüklenir ve disk tur adedi sayılarak diskin gerçekte yapması gereken tur adedi ille karşılaştırılır.Karşılaştırma sonucu aradaki fark artı veya eksi ölçme hatası olarak belirlenir.

elektrik pano çeşitleri

Örnek: 1200w. güç çekilen bir devrede bağlı ve sayaç sabitesi 300 d/kwh olan bir sayaç diskinin bir turunu tamamlaması için gerekli zamanı (saniye cinsinden) bulmak için aşağıdaki formül kullanılır.

t1=3600*1000/P*n=3600*1000/1200*300=10 sn

t=Diskin bir turunun tamamlanacağı zaman(sn)

P=Devreden çekilen güç(w)

n=Sayaç sabitesi(d/kwh)

Formül uygulandığında hesaplanan sonuç 10 saniye bulunmuştur. Yani sayaç diski bağlı yükte 1 turunu 10 saniyede tamamlamalıdır. Sistemdeki çalışan sayaç diski 1 turunu örnek olarak 12 saniyede tamamladığı düşünülürse hata oranı aşağıdaki formülle bulunur.

%HATA=(t1-t2)*100/t1

t1=Olması gereken değer(hesaplanan değer)

t2=Mevcut sayaçtan ölçülen değer

%HATA=(10-12)*100/10= -20

Bu hesaplamaya göre sayaç %20 eksik yazmaktadır. Böyle bir durumda sayaç tutanağı doldurulur.

Elektronik sayaçlarda doğruluk kontrolu, sayaç LCD ekranı üzerindeki tüketim bilgileri üzerinden gerçekleştirilir.

LCD ekrandaki tüketimler 5 tam,3 kesir formatında dizayn edildiğinden 1/1000 kwh yani wattsaat cinsinden okuma yapılabilir. Gücü bilinen alıcılar ile belirlenen zamanda tüketilmesi gereken enerji hesabı yapılarak,sayacın doğru tüketim yapıp yapmadığı LCD ekran üzerindeki endeks bilgilerinden kontrol edilebilir.

Sayaçların mühürleri kontrol edilir, kopartılmış veya kopmuş ise tutanak yazılarak mühürler yenilenir.

Sayaç üzerinde gerekli akım, gerilim ve faz sırası doğruluk ölçümleri yapılmalı, sekonder bağlantı kabloları ve iletkenlerinde kopuk olma ihtimaline karşı kablolar megerle test edilmelidir.

Sayaç ve ölçüm trafolarının fiziksel doğruluk ve sağlamlık kontrolü (sayaç camı kırık veya çatlak, gövdenin delik, darbeli, ezik veya yanık olması durumları) yapılmalıdır.

elektrik pano çeşitleri

Hatalı çalıştığı tespit edilen veya üzerinde şüpheli bir durum görülen sayaçlar bir tutanakla sökülerek, yerine aynı özellikte bir başka sayaç takılmalıdır. Sayaç değiştirme protokolü düzenlenerek yetkili bir sayaç ayar istasyonunda test edilerek sayaç muayene evrakı istenmelidir.

2.4.3. Ölçü Aletlerinin ve Bağlantılarının Kontrol ve Bakımı

Ölçü aletlerinin genel temizliği yapılır. Kadranları, koruma kapakları, iletken bağlantıları kontrol edilir. Tüm vidalar sıkıştırılır. Ölçü aletlerinin gösterdikleri değerler kontrol edilir.

Pensampermetre ile fazın akımı ölçülür. Pens ampermetreden ölçülen değer ile ampermetreden okunan değer karşılaştırılır. Hatalı ölçüm var ise ampermetre ölçü aleti yenisi ile değiştirilir.

elektrik pano çeşitleri

Resim 2.29: Ölçü aletinin arka bağlantısı Resim 2.30: Pensampermetre

Voltmetre komütatörü konum değiştirilerek çalışması gözlenir (Fazlar arası ve faznötr gerilimlerini gösterip göstermediğine bakılır). Hatalı ölçüm söz konusu ise voltmetre ölçü aleti değiştirilir.

2.4.3. Reaktif güç Kontrol Röle ve Bağlantılarının Kontrol ve Bakımı

elektrik pano çeşitleri

Reaktif güç rölesi, sistemdeki güç katsayısını ölçerek sisteme yeteri kadar kondansatör gruplarını devreye sokan veya çıkaran bir röle elemanıdır. Röle çıkışlarında sigorta ve kontaktörler ile kondansatör gurupları bulunur. Dolayısı ile verimli bir kompanzasyon işleminin yapılabilmesi için bu elemanların bağlantı vidalarısıkıştırılarak temassızlıklar önlenmelidir.

Devrede enerji yok iken avometre (seçici anahtar direnç kademesinde) ile sigortanın devre geçirip geçirmediği kontrol edilir. Yine avometre ile kontaktörlerin kontaklarının görev yapıp yapmadığı kontrol edilir. Gözle yapılan kontrolde sigorta, kontaktör ve kondansatörlerde yağ akıntısı, elemanlarda kararma, çatlama, patlama var mı belirlenir.

Sistemde enerji var iken reaktif güç rölesinin ön yüzeyinde gösterge ledlerinin çalışıp çalışmadığına bakılır. Ayar potansiyometresinin ayarı değiştirilerek sistemin endüktif ve kapasitif algılaması, buna bağlı olarak kondansatör guruplarının devreye giriş ve çıkışları kontrol edilir.

2.5. Bakımdan Sonra Sistemi Devreye Alma İşlemi

Alçak gerilim tesislerinde AG panosunda sistemi devreye alma işlemi aşağıdaki işlem sırasına göre yapılır;

  • Enerjinin verileceği müşterilere önceden haber verilir.
  • Ekip şefinin talimatına göre, tüm kollar üzerinde yapılmış olan kısa devre ve topraklamalar kaldırılır. Topraklama ayırıcılarının kontaklarının açıldığı görülür.
  • Trafo ayırıcısı kapatılır, kontakların kapandığı gözlenir.
  • Termik manyetik şalter kapatılır ve enerji baralardan kontrol edilir.
  • AG şebeke yük kesici şalterleri kapatılır ve enerji sigortalardan kontrol edilir.
  • Tesiste kullanılan tüm güvenlik levhaları kaldırılır. Pano ve ayırıcı kilitlenir.

2.6. Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği

Aygıtların ark ve kıvılcımlardan korunması:

Kuvvetli akım elektrik aygıtları, kullanılmaları ya da işletilmeleri sırasında oluşacak ark ve kıvılcımlar, insanlar ve eşyalar için tehlikeli olmayacak biçimde yapılmalı ya da düzenlenmelidir. Bu durum kullanılan her aygıt için yürürlükteki TS’ da (yok ise sırasıyla EN, HD, IEC, VDE’ de) belirtilen tip deneyleri ile doğrulanmış olmalıdır. Yangın tehlikesi bulunan yerlerdeki sigortalı ayırıcılarda oluşabilecek arkların yaratacağı yangın tehlikesini en aza indirmek üzere, bu tip ayırıcıların bulunduğu direklerin altına 10 m. kalınlığında ve 3 metre yarı çapında bir bölgeye mıcır dökülecek veya grobeton atılacaktır.

• Aygıtların sürekli yük altında ısınması:

Kuvvetli akım elektrik aygıtları ve bunların bağlantı elemanları, anma akımı ile sürekli yüklenmeleri durumunda ilgili standartlarda yer alan sıcaklık artışı deneylerinde belirtilen en fazla sıcaklık artışlarını aşmayacak biçimde yapılmalı ve düzenlenmelidir. Kendileri için zararlı olmamakla birlikte, öteki aygıtlara geçtiğinde tehlikeli olabilecek yüksek sıcaklık oluşan aygıtlar, civarındaki yanabilen gereçler için yanma tehlikesi yaratmayacak biçimde yapılmalı ve düzenlenmelidir.

• Aygıtların gerilim altındaki bölümlerinin yalıtılması:

Kuvvetli akım elektrik aygıtlarının gerilim altındaki bölümleri işletme gerilimi ve yerel koşullar göz önüne alınarak toprağa karşı ve kendi aralarında güvenli ve sürekli bir biçimde yalıtılmalıdır.

• Aygıtların koruyucu kutuları:

Kuvvetli akım elektrik aygıtlarının gerilim altındaki bölümlerine rastgele dokunmayı önlemek için yapılan kutular, bir arıza anında oluşabilecek iç ve dışarıdan gelebilecek mekanik zorlamalara karşı dayanıklı ve aygıtta ark olursa bile tehlikesiz bir manevra yapılabilecek biçimde olmalıdır. Bu koruyucu kutular aygıtın bulunduğu yerin koşullarına uygun koruma derecesine sahip olmalıdır. Koruma derecelerinin tanımı, ilgili standartlarda belirtildiği gibidir. (Not: Burada kutu kelimesi mahfaza anlamında kullanılmaktadır.)

• Aygıtların düzenlenmesi:

İşletme sırasında üzerinde manevra yapılacak aygıtlar ve okunacak ölçü aletleri kolayca ve tehlikesizce ulaşılabilen yerlere konulacak ve kullanışlı olacaklardır. Bağlama tesislerinde kullanılacak olan elle ya da yalıtkan pensler ve benzer aletlerle kumanda edilen sigortalar, ayırıcılar ve kesicilerin kumanda kollarının tutma noktaları, uygun bir yüksekliğe yerleştirilecektir. Ancak bu yükseklik, manevra sırasında basılan zeminden en az 50 cm. ve en fazla 170 cm. yükseklikte olacaktır. Açıktaki tesislerde bu yükseklik gerektiği kadar arttırılabilir.

• Aygıtların kumanda düzenleri:

Elektrik aygıtlarının kumanda bölümleri, kullanma sırasında oluşabilecek dış ve arıza halinde ise iç zorlamalara zararlı bir biçim değişikliği olmaksızın ilgili standartta belirtildiği şekilde dayanmalıdır. Bunlar ayrıca, arıza durumunda gerilim altındaki bölümlere dokunmayacak biçimde düzenlenmelidir. Taşıma organlarına ilişkin kollar, tel halatlar ve zincirler kopma halinde gerilim altında bulunan tesis bölümlerine dokunmayacak biçimde düzenlenmeli ve korunmalıdır.

• Kesici, ayırıcı ve yük ayırıcılarının konumları:

Kesiciler ve ayırıcılar açık konumlarında her türlü hava koşullarında, devreyi tam ve güvenli bir biçimde ayırmış olmalıdır. Burada ana kontakların konumlarının gözle görülmesi şart değildir. Bu aygıtların açık ve kapalı konumları güvenli bir düzenle konum göstergesi ile fark edilmelidir. Özellikle son konumlar yanılmaya yer vermeyecek biçimde işaretlenmelidir.

• Yardımcı akım devrelerinin aşırı akımlara karşı korunması:

Ana otomatik aygıtları yardımcı bir akımla çalıştıran açma elektromıknatısları, röleler vb. yardımcı aygıtların akım devrelerine genel kural olarak sigorta konulmamalıdır. İşletme tekniği bakımından kullanımları gerekli olursa bu devreler ve sigortalar yardımcı akımın birkaç katını sürekli olarak taşıyabilmelidir.

2.7. Topraklamalar Yönetmeliği

Aygıtların koruma topraklamasına bağlanması:

Kuvvetli akımla çalışan metal gövdeli elektrik aygıtlarını ve koruyucu kutularını topraklama iletkenine bağlamak için bir düzen bulunmalıdır.

• Kısa devre etme ve topraklama:

Çıkış hatlarının topraklanmasında kullanılan topraklama donatımı hücre içindeki öteki aygıtları topraklamıyorsa, gerektiğinde topraklama ve kısa devre etme düzenlerini bağlamak için hücrede ya da aygıtlar üzerinde sabit bağlantı yapmaya uygun çıplak bölümler bırakılmalıdır. Hücrelere girmeden topraklama sağlanabilmelidir. Hücre kapısı bağlama sırasında açık olabilir.

2.8. TEİAŞİş Güvenliği Yönetmeliği

• Çalışanların güvenliğini sağlamak için alınacak önlemler:

İşletme sorumluları genellikle yapılacak işler için görevlendirilen kişilere işin süresi, yeri, cinsi ve önemine ilişkin yazılı yönergeler vereceklerdir. Aşağıdaki durumlarda yazılı yönergeler verilmeyebilir:

  • İşi yapmakla görevlendirilen kimselerin yeterli teknik bilgi ve görgüsü varsa, kendisi ve yardımcıları için gerekli güvenlik önlemlerini kendi sorumluluğu altına alabilirse,
  • İşletme sorumlusu tüm devre açma ve kapama işlerini kendisi yapar ya da gözetimi altında yaptırır ve yapılan işleri kendi denetlerse.

Sözlü olarak ya da telefonla verilen emirler, bu emri alan kimseye tekrar ettirilecektir. İlgililerin saatleri birbirine göre tam olarak ayarlanmalı ve ek güvenlik önlemi olarak işe başlarken gerilimin kaldırılması ve iş bittikten sonra gerilimin uygulanması sırasında yeterli süre bırakılmalıdır.

• Elektrik tesislerinin düzenlenmesi:

Tesisler gerek işletme, gerekse onarım ve bakım için kısa sürede çabuk ve güvenle izlenebilecek biçimde açık olarak düzenlenmelidir. Bütün önemli tesis bölümlerine ve aygıtlara kolayca ulaşılabilmeli, bunlar zorluk çekilmeden yerlerine konulabilmeli ya da yerlerinden çıkarılabilmelidir. Aynı tesiste değişik gerilim ve akım türleri bulunursa bunlarla ilgili tesis bölümleri olabildiğince ayrı gruplar halinde toplanmalı ve yer bakımından da birbirinden ayrılmalıdır.

Tesisler arıza, onarım ve bakım nedeniyle çeşitli bölümlerin devre dışı olması durumunda da işletmenin olabildiğince kesintisiz sürebileceği biçimde bölümlere ayrılarak düzenlenmelidir. Devre dışı edilen tesis bölümleri ya da aygıtlar uygun ve kolayca görülebilecek ayırma düzenleri ile gerilimsiz duruma getirilebilmelidir. Tesisler yapılırken, gelecekteki genişlemeler ve yapım işleri sırasında işletmenin süreceği göz önünde bulundurulmalıdır.

• Uyarma levhaları:

Çeşitli yerlere ve tesis bölümlerine, görevlilerin makineler, aygıtlar ve iletkenlerin ne işe yaradığını açıkça anlayabileceği biçimde bozulmaz türden yazı, işaret ve şemalar konulmalıdır. Ayrıca elektrik tesislerinde uygun yerlere aşağıdaki levhalar asılmalıdır:

  • Elektrik akımının neden olduğu kazalarda yapılacak ilk yardımla ilgili yönergeler,
  • Tesisin bağlama şeması,
  • Tesisin işletilmesi sırasında alınması gereken özel önlemlerle ilgili kısa yönerge.

• İşaretler ve uyarma levhaları:

Bara sistemleri, hücreler, çıkışlar ve öteki önemli tesis bölümleri yeter sayıda açık ve kolay okunulabilecek biçimde işaretlenmelidir. Hücre sistemlerindeki işaretler, hücre kapılarının açık ve kapalı oluşuna göre kolayca görülecek ve karıştırılamayacak bir biçimde takılmalıdır.

Çıplak iletkenler uygun biçimde işaretlenmelidir. İletkenlerin tanıtıcı renkleri TS 6429 da öngörüldüğü gibi olmalıdır. Baraların tamamen boyalı olmasına gerek yoktur.

Bu Yönetmelikte istenilen uyarma levhaları, uyarma yazıları, etiketler vb. tesislere kolayca okunulabilecek biçimde yerleştirilmelidir.

YORUMLAR
YORUM YAZIN
İsim (Gerekli)
Eposta (Gerekli)
İnternet Sitesi (Opsiyonel)
Sınava Hazırlık