İLETİŞİM
termostat nedir,termostat çeşitleri, elektronik termostatlar, dijital termostatlar, termostatların yapısı, termostatların çalışma mantığı, kullanım alanları

Termostat nedir termostat çeşitleri

Termostat
Katı, sıvı ve gaz maddelerin ısısını istenilen değerde ve belli aralıklarda tutmak amacıyla kullanılan elektronik, mekanik veya elektromekanik devre elemanlarına termostat denir. Isıyı algılamada kullanılan çeşitli termostat tipleri ve ısıya duyarlı yarı iletken devre elemanları da vardır.
endüstriyel elektronik ders notları

Şekil 1.10’daki elektrik devresinde termostatın algılama ucu, ortam ısısını algılayacak şekilde dışarıya çıkarılmıştır. Ortam soğukken termostat içerisindeki anahtar açıktır. Şalter kapatılsa bile termostat içerisindeki anahtar açık olduğundan soğutucu çalışmaz. Ortam ısısı arttığında termostat kontakları kapanır ve soğutucu çalışır. Ortam ısısı düştüğünde soğutucu tekrar devreden çıkar. Termostat devredeyken ve soğutucu çalışır durumdayken şalter açıldığında devre akımı kesilir ve soğurucu çalışmaz.
endüstriyel elektronik ders notları
Elektronik Termostat Çeşitleri
Kablosuz programlanabilir termostat: Isıtma ve soğutma sistemlerinin önemli kontrol birimlerinden olan programlanabilir termostatlar, kablolama problemi yaşanmadan telsiz olarak kullanılabilmektedir. Resim 1.10’daki cihaz ile 7 günlük zamanlama yapılabilmektedir. Ayrıca montajı basit ve donmaya karşı koruması mevcuttur.
endüstriyel elektronik ders notları
Termostat aşağıda belirtilen özellikteki yerlere monte edilir:

Ø Yerden 1,5 metre yükseklikte duvara
Ø Çok kuvvetli hava akımından uzağa
Ø Hava almayan yerler dışına
Ø Gizli boruların ya da bacaların geçmediği alanlara
Oda termostatı: Resim 1.11’deki mekanik termostat, çift borulu vanalı sistemlerde üç hız anahtarlı ve yaz/kış ayarlı olarak kullanılır.
endüstriyel elektronik ders notları
Dijital termostat: Resim 1.12’deki cihazda sensör olarak NTC kullanılmaktadır.Cihaz üzerinde 4 adet buton ve 2 adet 7 segmentli display vardır. -9 C0 ile +99 C0 arasındaki istenilen ısı aralığına ait alt ve üst sınırlar butonlarla ayarlanabilir, bu değerler hafızada saklanabilir. Cihazın çıkış uçları, cihaz içerisindeki rölenin kontaklarından alınmaktadır.Soğutma işlemini yapacak cihazın kontrolü Resim 1.12’deki dijital termostatın çıkış kontaklarından yapılır. Isı artıp üst limite ulaştığında röle çeker, soğutucu çalışır. Soğutma sonucunda ısı alt limit değerine düştüğünde röle bırakır, soğutucu durur. Isı üst limite yükseldiğinde soğutucu tekrar devreye girer.
endüstriyel elektronik ders notları
Resim 1.13’te değişik termostat modelleri verilmiştir.
endüstriyel elektronik ders notları

Otomobillerde Kullanılan Termostatlar
Termostatlı manifold ısı kontrolü: Birçok motor sisteminde egzos gazları kullanılarak hava – yakıt karışımı ısıtılır. Bu karışımın ısıtılması verimi artırır. Egzosdan atılması gereken gazlar, motor soğukken dışarı atılmaz, motor ısınana kadar manifoldun sıcak tutulması gereken yerlerinde dolaştırılır. Egzosdan gazı dışarı salacak ısı kontrol valfi,termostat özelliğine sahip bir yaya bağlıdır. Gergin durumdaki termostat özellikli yay ısındığında gevşer. Yayın gevşemesiyle ısı kontrol valfinin pozisyonu değişir ve gaz egzosdan dışarı atılır.
Termostatlı motor ısısı kontrolü: Radyatör ile motor arasındaki soğutma suyunun akışını ve ısısını kontrol altında tutmak ve motorun ihtiyaç duyduğu ideal çalışma ısısını sağlamak amacıyla kullanılan mekanik kontrol elemanına termostat denir. Termostat; soğutma suyunun dolaşımını kontrol ederek motorun istenilen ideal çalışma ısısına ulaşmasını sağladıktan sonra o ısı değerini korur.Termostatların iki ana görevi vardır. Bunlar:

Ø Motor ısısının mümkün olan en kısa zamanda ideal sıcaklığa ulaşmasını sağlamak
Ø İdeal ısıyı motor çalıştığı sürece sabit tutmak

Motor ilk çalışmaya başladığı anda soğuktur ve termostat kapalıdır. Bu sırada soğutma suyu doğrudan motor içerisinde dolaşır. Motor suyu ısındıkça termostat, kendini kontrollü ve istenilen miktarda açar. Belirli miktardaki su, motora girmeden önce radyatörde soğutularak motorun ideal çalışma ısısında sabit kalmasını sağlar. Termostatın içerisinde bakır bir hazne bulunur. Bu bakır haznenin içerisinde özel bir katı karışım bulunur. Motorun ısısı arttıkça katı haldeki karışım eriyerek genleşir. Genleşme sonucu termostatın üst tarafındaki piston yukarı doğru itilir ve termostat açılır. Isıyla doğru orantılı olarak belirli miktardaki su radyatöre gönderilerek motorun yavaş ve kontrollü şekilde soğutulması sağlanır. Bu kontrollü geçiş sırasında termostat, duruma göre kapanıp açılır. Kontrollü açılıp kapanma işlemi motorun ideal çalışma ısısını yakalamak için sürekli olarak devam eder.

endüstriyel elektronik ders notları

Su Saatlerinde ve Borularda Kullanılan Termostatlar
Su tesisatlarında, yangın borularında, akaryakıt borularında, pompa ve vanalarda donmayı engellemek için kullanılan termostatlı ısıtıcı kablolara thermalint denir.Thermalint’in daha uzun boylu olanına tracingset denir.
Thermalint: Özellikle su borularının donmasını önlemek için geliştirilen thermalint;fişli ve otomatik termostatlı, 1 metreden 48 metreye kadar belirli uzunluklara sahip ısıtma kablosudur. Thermalint’in termostatı borunun en soğuk noktasına tutturulur. PVC bant yardımıyla kablo boruya kolaylıkla monte edilir. Thermalint’in montajı yapıldıktan sonra minimum 15 mm kalınlıkta thermaflex izole boru veya levha ile yalıtım yapılır.
Thermalint’in kesilerek kısaltılması, birbiri üzerine gelecek şekilde monte edilmesi ve rulo hâlindeyken prize takılması sakıncalıdır. Sıcaklık 40C’nin altına düştüğünde termostat,otomatik olarak devreye girer ve thermalint ısıtmaya başlayarak sıcaklığı 70C’ye çıkarır.Sıcaklık 70C’nin üzerine çıktığında thermalint otomatik olarak devreden çıkar.

endüstriyel elektronik ders notları

Tracingset: Özellikle hassas sıcaklıklarda tutulması gereken borular için geliştirilen tracingset; 1 metreden 48 metreye kadar belirli uzunluklara sahip ısıtma kablosu ve tüp şeklinde sensörü olan bir dış termostattan oluşmaktadır. Isıtma kablosu ve tüp şeklindeki sensör PVC bant kullanılarak boruya monte edilir ve minimum 15mm kalınlıkta thermaflex izole boru veya levha ile yalıtımı yapılır. Tracingset’in kesilerek kısaltılması, birbiri üzerine gelecek şekilde monte edilmesi ve rulo hâlindeyken prize takılmamalıdır. Dış termostat -400C ile +200C arasında ayarlanabilir. Termostat kapalı ya da açık mekâna yerleştirilebilir.Açık mekana yerleştirilmesi durumunda su yalıtım kılıfına konur.

Thermalint

Tracingset

Uzunluk (m)

Kapasite (watt)

Uzunluk (m)

Kapasite (watt)

 

1

16

18

288

 

2

32

24

384

 

4

64

36

576

 

8

128

48

768

 

10

160

64

1024

 

14

224

73

1168

 

18

288

100

1600

 

24

384

110

1760

 

36

576

125

2000

 

384

 

Tablo 1.6’da da görüldüğü gibi, kablonun 1 metrelik kısmı 16 watt kapasitededir.Toplam uzunluk değeri 16 ile çarpıldığında toplam kapasite değeri bulunur.

YORUMLAR
YORUM YAZIN
İsim (Gerekli)
Eposta (Gerekli)
İnternet Sitesi (Opsiyonel)
Sınava Hazırlık